Słownik kibica — Dla kibiców

Włoski futbol ma własny język i połowa jego smaku ginie w tłumaczeniu. Zebraliśmy to, co naprawdę słychać na San Siro i w studiu przed meczem: hasła z zapisem wymowy dla Polaka, z podziałem na tematy i z przykładami wprost z relacji meczowych.

Szukaj po polsku albo po włosku. Kiedy chcesz się tego nauczyć na dobre - przełącz się na fiszki. Kiedy chcesz sprawdzić, ile już umiesz - zagraj w quiz.

Słówko dnia

andare alla partita

an-DA-re AL-la par-TI-ta

iść na mecz

W nawiasach wymowa; WIELKIE LITERY to sylaba, którą się akcentuje.

Ludzie meczu

Pozycje na boisku, sędziowie i sztab.

il giocatore

[dżo-ka-TO-re]

zawodnik

także: calciatore
il portiere

[por-TJE-re]

bramkarz

także: estremo difensore

Na trybunach usłyszysz też „numero uno" — bramkarz tradycyjnie gra z jedynką.

„Che parata del portiere!” Co za obrona bramkarza!
il difensore

[di-fen-SO-re]

obrońca
il difensore centrale

[di-fen-SO-re czen-TRA-le]

środkowy obrońca

także: centrale

Inter gra trójką stoperów, więc w składzie zobaczysz trzech centrali.
il terzino

[ter-TSI-no]

boczny obrońca

Terzino destro to prawy, terzino sinistro — lewy.
l' esterno

[es-TER-no]

wahadłowy

także: ala

W ustawieniu 3-5-2 esterni biegają całą linię boczną — od Zanettiego po Dimarco.
il centrocampista

[czen-tro-kam-PIS-ta]

pomocnik
il regista

[re-DŻIS-ta]

rozgrywający

Dosłownie „reżyser" — pomocnik, który dyktuje tempo sprzed obrony.
l' attaccante

[at-tak-KAN-te]

napastnik

także: punta

„L'attaccante è in fuorigioco.” Napastnik jest na spalonym.
il capitano

[ka-pi-TA-no]

kapitan
la riserva

[ri-SER-wa]

rezerwowy

także: panchinaro
l' allenatore

[al-le-na-TO-re]

trener

także: mister

„Mister" — tak zawodnicy zwracają się do trenera; to pamiątka po angielskich twórcach calcio.
l' arbitro

[AR-bi-tro]

sędzia

także: direttore di gara

Uwaga na fałszywego przyjaciela: „giudice" to sędzia w sądzie. Na boisku jest arbitro; „giudice sportivo" to wydział dyscypliny, który nakłada kary po meczu.

„L'arbitro fischia la fine.” Sędzia gwiżdże koniec meczu.
l' assistente

[as-sis-TEN-te]

sędzia asystent

także: guardalinee
il quarto uomo

[KUAR-to UO-mo]

sędzia techniczny

Dosłownie „czwarty człowiek" — ten z tablicą doliczonego czasu.
il direttore sportivo

[di-ret-TO-re spor-TI-wo]

dyrektor sportowy

także: ds
il presidente

[pre-zi-DEN-te]

prezes
il capocannoniere

[ka-po-kan-no-NJE-re]

król strzelców

Dosłownie „główny kanonier". Nagroda dla najlepszego strzelca Serie A.

„Lautaro è il capocannoniere del campionato.” Lautaro jest królem strzelców ligi.
la Primavera

[pri-ma-WE-ra]

młodzieżówka

Rezerwy do lat 19 i zarazem nazwa ich rozgrywek. W Interze to trzeci zespół obok I drużyny i U23.

Boisko i stadion

Od pola karnego po Curvę Nord.

il campo

[KAM-po]

boisko

także: terreno di gioco
l' erba

[ER-ba]

murawa

także: manto erboso
la porta

[POR-ta]

bramka (konstrukcja)

„Porta" to słupki i siatka; punkt zdobyty to „gol" albo „rete".
il palo

[PA-lo]

słupek

„Ha colpito il palo.” Trafił w słupek.
la traversa

[tra-WER-sa]

poprzeczka
la rete

[RE-te]

siatka

To samo słowo znaczy „gol": „ha segnato una rete" — zdobył bramkę.
l' angolo della porta

[AN-go-lo DEL-la POR-ta]

róg bramki

także: sette

Strzał w samo okienko to „gol all'incrocio" albo „sette" — od kształtu siódemki.
l' area di rigore

[A-re-a di ri-GO-re]

pole karne

także: area
il dischetto

[dis-KET-to]

punkt karny

Dosłownie „krążek".

„Il pallone sul dischetto.” Piłka na wapnie.
la linea laterale

[LI-ne-a la-te-RA-le]

linia boczna
la bandierina

[ban-dje-RI-na]

chorągiewka rożna
lo spogliatoio

[spo-lja-TO-jo]

szatnia

„gli" czytamy jak polskie „lj".
la panchina

[pan-KI-na]

ławka rezerwowych

„Andare in panchina" — usiąść na ławce. „La panchina" bywa też synonimem posady trenera.
lo stadio

[STA-djo]

stadion

Stadio Giuseppe Meazza przy via Piccolomini — dla całego świata po prostu San Siro.
la tribuna

[tri-BU-na]

trybuna
la curva

[KUR-wa]

sektor kibiców

Curva Nord to trybuna interistów, Curva Sud — milanistów. Tam stoją ultrasi i stamtąd idą przyśpiewki.
il settore ospiti

[set-TO-re OS-pi-ti]

sektor gości
il centro sportivo

[CZEN-tro spor-TI-wo]

ośrodek treningowy

Inter trenuje w Appiano Gentile pod Como — na co dzień mówi się po prostu „Appiano".
il tunnel

[TUN-nel]

tunel na boisko

Gra i akcje

To, co dzieje się z piłką przez 90 minut.

la partita

[par-TI-ta]

mecz

także: incontro, gara

„Che bella partita!” Co za piękny mecz!
il primo tempo

[PRI-mo TEM-po]

pierwsza połowa
il secondo tempo

[se-KON-do TEM-po]

druga połowa
l' intervallo

[in-ter-WAL-lo]

przerwa
il recupero

[re-KU-pe-ro]

doliczony czas gry

także: tempo di recupero

„Cinque minuti di recupero.” Pięć minut doliczonego czasu.
i tempi supplementari

[TEM-pi sup-ple-men-TA-ri]

dogrywka

także: supplementari
il fischio d'inizio

[FIS-kjo di-NI-tsjo]

gwizdek początkowy
il passaggio

[pas-SAD-dżo]

podanie
il cross

[kros]

dośrodkowanie

także: traversone
crossare

[kros-SA-re]

dośrodkować
il tiro

[TI-ro]

strzał

także: conclusione

Stara lista podawała „strzał bezpośredni – tiro diretto". Włosi mówią po prostu „tiro"; „diretto" dokłada się przy rzucie wolnym bitym wprost na bramkę.
calciare

[kal-CZA-re]

kopnąć piłkę
segnare

[se-ŃA-re]

strzelić gola

także: fare gol

„gn" czyta się jak polskie „ń".

„Chi ha segnato?” Kto strzelił?
il gol

[gol]

gol

także: rete
l' autogol

[au-to-GOL]

gol samobójczy

także: autorete
la parata

[pa-RA-ta]

obrona bramkarza

„Che parata!” Co za obrona!
la difesa

[di-FE-za]

obrona (formacja)
l' attacco

[at-TAK-ko]

atak
il contropiede

[kon-tro-PJE-de]

kontra

także: ripartenza

„Gol in contropiede.” Gol z kontry.
il dribbling

[DRIB-bling]

drybling
la finta

[FIN-ta]

zwód
marcare

[mar-KA-re]

kryć
il contrasto

[kon-TRAS-to]

odbiór piłki
la scivolata

[szi-wo-LA-ta]

wślizg

„sci" czyta się „szi".
il colpo di testa

[KOL-po di TES-ta]

uderzenie głową

także: tirare di testa

„Gol di testa.” Gol głową.
la rovesciata

[ro-we-SZA-ta]

przewrotka
il calcio d'angolo

[KAL-czo DAN-go-lo]

rzut rożny

także: corner
il calcio di punizione

[KAL-czo di pu-ni-TSJO-ne]

rzut wolny

także: punizione
il calcio di rigore

[KAL-czo di ri-GO-re]

rzut karny

także: rigore

„È rigore!” To karny!
la rimessa laterale

[ri-MES-sa la-te-RA-le]

wrzut z autu
la rimessa dal fondo

[ri-MES-sa dal FON-do]

wybicie od bramki

także: rinvio
la barriera

[bar-RJE-ra]

mur

„Disporre la barriera.” Ustawić mur.
il modulo

[MO-du-lo]

ustawienie

także: formazione, disposizione

Stara lista podawała „disposizione". W prasie i w studiu mówi się „modulo": il modulo 3-5-2.
la formazione

[for-ma-TSJO-ne]

skład

także: undici

„Undici titolare" to wyjściowa jedenastka.
la sostituzione

[sos-ti-tu-TSJO-ne]

zmiana

także: cambio
cambiare

[kam-BJA-re]

dokonać zmiany

także: sostituire
l' allenamento

[al-le-na-MEN-to]

trening
il possesso palla

[pos-SES-so PAL-la]

posiadanie piłki
il pressing

[PRES-sing]

pressing

Faule i kary

Kartki, spalony, VAR i wszystko, co przerywa grę.

il fallo

[FAL-lo]

faul

„Fallo su Barella!” Faul na Barelli!
l' errore

[er-RO-re]

błąd

także: sbaglio

Stara lista podawała „sbaglio". Ono istnieje, ale w relacjach meczowych dominuje „errore": „errore in disimpegno" — błąd przy wyprowadzeniu piłki.
il fuorigioco

[fuo-ri-DŻO-ko]

spalony

także: offside

Dosłownie „poza grą".

„Era in fuorigioco.” Był na spalonym.
il cartellino giallo

[kar-tel-LI-no DŻAL-lo]

żółta kartka

także: ammonizione
il cartellino rosso

[kar-tel-LI-no ROS-so]

czerwona kartka

także: espulsione
l' ammonizione

[am-mo-ni-TSJO-ne]

ostrzeżenie

Końcówka „-zione" brzmi „-tsjone" — tak samo w punizione i sostituzione.
ammonire

[am-mo-NI-re]

ukarać żółtą kartką

także: punire con il cartellino giallo
l' espulsione

[es-pul-SJO-ne]

usunięcie z boiska
espellere

[es-PEL-le-re]

wyrzucić z boiska
il fallo di mano

[FAL-lo di MA-no]

zagranie ręką

także: mano
la simulazione

[si-mu-la-TSJO-ne]

symulowanie

także: tuffo

„Tuffo" to dosłownie skok do wody — dokładnie to samo, co polskie „nurkowanie".
il VAR

[war]

powtórka wideo

„Il VAR" mówi się jak jedno słowo. Sędzia idzie „al monitor" obejrzeć sytuację.

„L'arbitro va al VAR.” Sędzia idzie do monitora.
la squalifica

[skua-LI-fi-ka]

zawieszenie

Kara od giudice sportivo — zwykle jedna albo dwie kolejki pauzy.
l' infortunio

[in-for-TU-njo]

kontuzja

„Si è fatto male.” Nabawił się urazu.
il fallo tattico

[FAL-lo TAT-ti-ko]

przewinienie taktyczne

Wynik i tabela

Słownictwo tabeli, kolejek i trofeów.

il risultato

[ri-zul-TA-to]

wynik

„Qual è il risultato?” Jaki jest wynik?
vincere

[WIN-cze-re]

wygrać

Akcent pada na pierwszą sylabę — nie „winCZEre".
perdere

[PER-de-re]

przegrać
pareggiare

[pa-red-DŻA-re]

zremisować

także: fare pari
il pareggio

[pa-RED-dżo]

remis
la vittoria

[wit-TO-rja]

zwycięstwo
la sconfitta

[skon-FIT-ta]

porażka
la squadra

[SKUA-dra]

drużyna
l' avversario

[aw-wer-SA-rjo]

przeciwnik
la classifica

[klas-SI-fi-ka]

tabela

„L'Inter è primo in classifica.” Inter jest pierwszy w tabeli.
la giornata

[dżor-NA-ta]

kolejka

„Alla terza giornata.” W trzeciej kolejce.
il punto

[PUN-to]

punkt
il campionato

[kam-pjo-NA-to]

liga

także: serie A

„Campionato" znaczy i rozgrywki, i mistrzostwo: „vincere il campionato" to zdobyć tytuł.
lo scudetto

[sku-DET-to]

mistrzostwo Włoch

Dosłownie „tarczka" — trójkolorowa naszywka, którą mistrz nosi na koszulce przez cały następny sezon.
la coppa

[KOP-pa]

puchar

Coppa Italia — krajowy puchar. Supercoppa — superpuchar.
il derby

[DER-bi]

derby

także: stracittadina

Derby della Madonnina — Inter kontra Milan, od figury Matki Boskiej na szczycie mediolańskiej katedry.
la retrocessione

[re-tro-cze-SJO-ne]

spadek z ligi
la promozione

[pro-mo-TSJO-ne]

awans
la porta inviolata

[POR-ta in-wjo-LA-ta]

czyste konto

także: clean sheet

Dosłownie „bramka nienaruszona".
la squadra di casa

[SKUA-dra di KA-za]

gospodarze
la squadra ospite

[SKUA-dra OS-pi-te]

goście
la striscia di vittorie

[STRI-sza di wit-TO-rje]

seria zwycięstw

Kibice i doping

Trybuny, szaliki, przyśpiewki, karnety.

il tifoso

[ti-FO-zo]

kibic

Od „tifo" — dur, gorączka. Włoskie kibicowanie jest z definicji chorobą.
il tifo

[TI-fo]

doping
tifare

[ti-FA-re]

kibicować

„Tifo per l'Inter.” Kibicuję Interowi.
l' ultrà

[ul-TRA]

ultras

także: ultras

Forma nie zmienia się w liczbie mnogiej: un ultrà, gli ultrà.
l' interista

[in-te-RIS-ta]

interista

Kibic Interu. Kibic Milanu to „milanista", Juventusu — „juventino".
la sciarpa

[SZAR-pa]

szalik
la maglia

[MA-lja]

koszulka

„Maglia nerazzurra" — czarno-niebieska koszulka Interu.
i nerazzurri

[ne-rad-DZUR-ri]

czarno-niebiescy

Przydomek Interu — od czarnych i błękitnych pasów. Milan to „rossoneri", Juventus „bianconeri".
la bandiera

[ban-DJE-ra]

flaga

„Bandiera" to też legenda klubu — zawodnik-symbol. Dla Interu: Javier Zanetti.
la coreografia

[ko-re-o-gra-FI-a]

oprawa

także: coreo
il coro

[KO-ro]

przyśpiewka
i fischi

[FIS-ki]

gwizdy
tutto esaurito

[TUT-to e-zau-RI-to]

komplet na trybunach

także: sold out
l' abbonamento

[ab-bo-na-MEN-to]

karnet
il biglietto

[bi-LJET-to]

bilet
andare alla partita

[an-DA-re AL-la par-TI-ta]

iść na mecz

także: andare allo stadio

„Andiamo allo stadio!” Idziemy na stadion!

Klub i transfery

Calciomercato, wypożyczenia, kadra.

la società

[so-cze-TA]

klub

także: club

Włoska prasa mówi o klubie „società" — spółka. „Il club" też jest poprawne.
il calciomercato

[kal-czo-mer-KA-to]

okno transferowe

także: mercato

We Włoszech to osobny gatunek dziennikarstwa, z własnymi programami i paskiem na żywo.
il trasferimento

[tras-fe-ri-MEN-to]

transfer
il prestito

[PRES-ti-to]

wypożyczenie

„È andato in prestito.” Poszedł na wypożyczenie.
il trasferimento a titolo definitivo

[a TI-to-lo de-fi-ni-TI-wo]

transfer definitywny

Przeciwieństwo „prestito" — kupno na stałe.
il contratto

[kon-TRAT-to]

kontrakt
la clausola rescissoria

[KLAU-zo-la re-szis-SO-rja]

klauzula odstępnego
firmare

[fir-MA-re]

podpisać kontrakt
la rosa

[RO-za]

kadra zespołu

Dosłownie „róża" — komplet zawodników do dyspozycji trenera.
il vivaio

[wi-WA-jo]

akademia

także: settore giovanile

Dosłownie „szkółka". O wychowanku mówi się „prodotto del vivaio".
il prodotto del vivaio

[pro-DOT-to del wi-WA-jo]

wychowanek
il parametro zero

[pa-RA-me-tro DZE-ro]

wolny transfer

„Preso a parametro zero" — wzięty za darmo po wygaśnięciu kontraktu.
lo sponsor di maglia

[SPON-sor di MA-lja]

sponsor na koszulce

Komentarz i media

Język transmisji, pagelle i moviola.

la diretta

[di-RET-ta]

transmisja na żywo

„In diretta da San Siro.” Na żywo z San Siro.
la telecronaca

[te-le-KRO-na-ka]

komentarz meczowy
il telecronista

[te-le-kro-NIS-ta]

komentator
la conferenza stampa

[kon-fe-REN-tsa STAM-pa]

konferencja prasowa
l' intervista

[in-ter-WIS-ta]

wywiad
la sintesi

[SIN-te-zi]

skróty meczu

także: highlights
la moviola

[mo-WJO-la]

powtórka

także: replay

Moviola to włoska instytucja: cotygodniowa analiza spornych sytuacji klatka po klatce, na długo przed VAR-em.
le pagelle

[pa-DŻEL-le]

oceny zawodników

Rytuał włoskiej prasy — nota od 1 do 10 dla każdego zawodnika. „Pagella" to szkolne świadectwo.
il voto

[WO-to]

ocena

„Voto: 7,5.” Ocena: 7,5.
il tabellino

[ta-bel-LI-no]

statystyki meczu

Ramka z zestawieniem meczu: składy, gole, kartki, zmiany.
il migliore in campo

[mi-LJO-re in KAM-po]

zawodnik meczu

także: man of the match
la Gazzetta dello Sport

[gad-DZET-ta DEL-lo sport]

gazeta sportowa

Różowy dziennik z Mediolanu, od 1896 r. Stąd kolor mety Giro d'Italia.

Zwroty i okrzyki

Całe zdania — do powiedzenia na trybunach i przed telewizorem.

Forza Inter!

[FOR-tsa IN-ter]

Naprzód, Inter!

„Forza" znaczy „siła" — jako okrzyk: dawaj, naprzód.
Dai!

[dai]

Dawaj!

także: Forza!

Krótkie „dai" słychać na trybunach częściej niż cokolwiek innego.
Che gol!

[ke GOL]

Co za gol!
Che partita!

[ke par-TI-ta]

Co za mecz!
Palo!

[PA-lo]

W słupek!
Era rigore!

[E-ra ri-GO-re]

To był karny!
Era in fuorigioco

[E-ra in fuo-ri-DŻO-ko]

Był na spalonym
Che arbitraggio!

[ke ar-bi-TRAD-dżo]

Co za sędziowanie!

Tak brzmi kulturalna wersja tego, co naprawdę leci z trybun.
Chi ha segnato?

[ki a se-ŃA-to]

Kto strzelił?

„ch" czyta się jak „k", „h" jest nieme.
Qual è il risultato?

[kual E il ri-zul-TA-to]

Jaki jest wynik?

także: Come sta finendo?
Quanto manca alla fine?

[KUAN-to MAN-ka AL-la FI-ne]

Ile zostało do końca?
Tifo per l'Inter

[TI-fo per LIN-ter]

Kibicuję Interowi

Zdanie, po którym w Mediolanie od razu wiadomo, po której jesteś stronie.
Siamo primi in classifica

[SJA-mo PRI-mi in klas-SI-fi-ka]

Jesteśmy pierwsi w tabeli
Campioni d'Italia!

[kam-PJO-ni di-TA-lja]

Mistrzowie Włoch!
Ci vediamo a San Siro

[czi we-DJA-mo a san SI-ro]

Do zobaczenia na San Siro
Dove posso vedere la partita?

[DO-we POS-so we-DE-re la par-TI-ta]

Gdzie mogę obejrzeć mecz?
Un biglietto per la partita, per favore

[un bi-LJET-to per la par-TI-ta]

Poproszę bilet na mecz
Incredibile!

[in-kre-DI-bi-le]

Nie do wiary!

Brakuje jakiegoś słowa? Napisz do redakcji, słownik rośnie.