Superpuchar Europy, historia UEFA Super Cup
Superpuchar Europy UEFA jest corocznym spotkaniem dwóch zwycięzców najważniejszych europejskich pucharów. Obecnie rywalizują w nim zdobywcy Ligi Mistrzów i Ligi Europy.
Historia rozgrywek rozpoczęła się na początku lat siedemdziesiątych. Przez pierwsze dekady Superpuchar najczęściej rozgrywano jako dwumecz, później przeniesiono go na neutralny stadion, a od 2013 roku gospodarz zmienia się każdego roku.
Inter w swojej historii wystąpił w Superpucharze Europy tylko raz. Po zdobyciu Champions League w 2010 roku Nerazzurri zmierzyli się w Monako z Atlético Madryt.
Pomysł holenderskiego dziennikarza
Pomysł stworzenia Superpucharu Europy narodził się w Holandii. Jego autorem był Anton Witkamp, dziennikarz gazety De Telegraaf.
Początek lat siedemdziesiątych był okresem dominacji Ajaksu. Witkamp chciał stworzyć rozgrywki, które pozwoliłyby odpowiedzieć na pytanie, kto rzeczywiście jest najlepszą drużyną klubową Europy.
Idea zakładała konfrontację zdobywcy Pucharu Europy ze zwycięzcą Pucharu Zdobywców Pucharów.
Ajax kontra Rangers, nieoficjalny początek
Pierwszy pojedynek tego typu odbył się w 1972 roku. Zdobywca Pucharu Europy Ajax zmierzył się ze zwycięzcą Pucharu Zdobywców Pucharów, Rangers.
UEFA nie objęła jednak tego spotkania oficjalnym patronatem, ponieważ szkocki klub był wówczas zawieszony przez europejską federację w związku z zachowaniem swoich kibiców.
Mimo to mecze rozegrano. Ajax wygrał 3:1 w Glasgow i 3:2 w Amsterdamie. Dwumecz jest dziś traktowany jako bezpośredni poprzednik Superpucharu Europy, ale nie znajduje się w oficjalnym palmarès UEFA.
1973: pierwszy oficjalny Superpuchar UEFA
UEFA zdecydowała się przejąć pomysł i zorganizować oficjalne rozgrywki pomiędzy zwycięzcami Pucharu Europy i Pucharu Zdobywców Pucharów.
Pierwsza oficjalna edycja oznaczona jest jako 1973, choć oba jej spotkania rozegrano dopiero w styczniu 1974 roku.
Ponownie wystąpił Ajax, tym razem przeciwko Milanowi. Rossoneri wygrali pierwsze spotkanie na San Siro 1:0, ale w Amsterdamie Ajax rozbił Milan 6:0 i zdobył pierwsze oficjalne trofeum.
Rozgrywki szukają swojego miejsca
Początki Superpucharu nie były łatwe. Największym problemem było znalezienie odpowiednich terminów w kalendarzach obu uczestników.
Z tego powodu nie rozegrano edycji w 1974, 1981 i 1985 roku. Zdarzały się również przypadki, gdy zamiast tradycyjnego dwumeczu rozgrywano tylko jedno spotkanie.
Tak było między innymi w 1984 roku, gdy Juventus pokonał Liverpool, oraz w 1986 i 1991 roku.
Zdobywca Pucharu Europy kontra zdobywca Pucharu Zdobywców Pucharów
Przez większość XX wieku zasada była prosta. O Superpuchar Europy grali:
- zdobywca Pucharu Europy, później Ligi Mistrzów,
- zdobywca Pucharu Zdobywców Pucharów.
Ma to znaczenie również w historii Interu. Nerazzurri zdobywali Puchar UEFA w 1991, 1994 i 1998 roku, ale triumfy te nie dawały wówczas prawa do gry o Superpuchar.
Przykładowo po zwycięstwie Interu w Pucharze UEFA w 1998 roku o Superpuchar z Realem Madryt zagrała Chelsea, czyli zdobywca Pucharu Zdobywców Pucharów.
Koniec Pucharu Zdobywców Pucharów
Puchar Zdobywców Pucharów został zlikwidowany po sezonie 1998/99.
UEFA musiała więc zmienić formułę Superpucharu. Od 2000 roku rywalem triumfatora Ligi Mistrzów jest zdobywca Pucharu UEFA, który od sezonu 2009/10 funkcjonuje jako UEFA Europa League.
To właśnie dzięki tej zmianie Inter po zwycięstwie w Champions League w 2010 roku zmierzył się z Atlético Madryt, pierwszym triumfatorem rozgrywek po zmianie nazwy z Pucharu UEFA na Ligę Europy.
Od dwumeczu do jednego finału
Przez wiele lat Superpuchar rozgrywano przede wszystkim w formie dwóch spotkań na stadionach uczestników.
W 1998 roku UEFA wprowadziła stałą formułę jednego meczu. Gospodarzem zostało Stade Louis II w Monako.
Superpuchar pozostawał w księstwie przez piętnaście kolejnych edycji, od 1998 do 2012 roku. Spotkanie stało się jednocześnie tradycyjnym otwarciem nowego sezonu europejskich rozgrywek klubowych.
Od 2013 roku Superpuchar podróżuje po Europie
Po zakończeniu okresu monakijskiego UEFA ponownie zmieniła sposób wyboru gospodarza.
Od 2013 roku Superpuchar odbywa się każdego roku na innym europejskim stadionie. Pierwszym gospodarzem nowej ery była Praga.
W kolejnych latach finały organizowano między innymi w Cardiff, Tbilisi, Trondheim, Skopje, Tallinnie, Stambule, Budapeszcie, Belfaście, Helsinkach, Atenach i Udine.
W 2024 roku Superpuchar Europy rozegrano na Stadionie Narodowym w Warszawie. Real Madryt pokonał wówczas Atalantę 2:0.
Bez dogrywki
Zmieniały się również zasady rozstrzygania remisów. Obecnie, jeśli po 90 minutach wynik jest remisowy, drużyny nie rozgrywają dogrywki.
O zdobyciu Superpucharu od razu decyduje seria rzutów karnych.
Trofeum Superpucharu Europy
Obecny puchar jest używany od 2006 roku.
Trofeum ma 58 centymetrów wysokości i waży 12,2 kilograma. Zachowuje podstawowe elementy projektu swojego poprzednika, który został zaprojektowany i wykonany w mediolańskiej pracowni Bertoni.
Co ciekawe, wcześniejsza wersja była jednym z najmniejszych europejskich trofeów. Mierzyła zaledwie 42,5 centymetra i ważyła około pięciu kilogramów.
Najbardziej utytułowane kluby
Po rozegraniu edycji 2026 samodzielnym rekordzistą Superpucharu Europy jest Real Madryt z sześcioma zwycięstwami.
- Real Madryt: 6 zwycięstw
- Milan: 5 zwycięstw
- Barcelona: 5 zwycięstw
- Liverpool: 4 zwycięstwa
- Atlético Madryt: 3 zwycięstwa
- Ajax: 2 zwycięstwa
- Anderlecht: 2 zwycięstwa
- Bayern Monachium: 2 zwycięstwa
- Chelsea: 2 zwycięstwa
- Juventus: 2 zwycięstwa
- Paris Saint-Germain: 2 zwycięstwa
- Valencia: 2 zwycięstwa
Wśród włoskich klubów najwięcej triumfów ma Milan. Juventus zdobywał trofeum dwukrotnie, a Lazio i Parma po jednym razie. Inter nie wygrał dotąd Superpucharu Europy.
Aktualnym zdobywcą trofeum jest Paris Saint-Germain, które w 2026 roku pokonało Aston Villę 2:1 i obroniło puchar wywalczony rok wcześniej.
Inter w Superpucharze Europy
Dlaczego Grande Inter nigdy o niego nie zagrał?
Patrząc na historię Interu można zauważyć pewien paradoks. Klub, który dwukrotnie z rzędu zdobywał Puchar Europy, nigdy w tamtej epoce nie miał możliwości gry o Superpuchar.
Powód jest bardzo prosty. Inter wygrał Puchar Europy w 1964 i 1965 roku, natomiast Superpuchar Europy powstał dopiero na początku lat siedemdziesiątych.
Grande Inter Helenio Herrery mógł w tamtych latach zmierzyć się z mistrzami Ameryki Południowej w Pucharze Interkontynentalnym, który wygrał dwukrotnie, ale europejskiego Superpucharu jeszcze nie było.
Trzy Puchary UEFA również bez Superpucharu
W latach dziewięćdziesiątych Inter należał do najskuteczniejszych klubów w historii Pucharu UEFA. Nerazzurri zdobyli trofeum w 1991, 1994 i 1998 roku.
Żaden z tych sukcesów nie oznaczał jednak kwalifikacji do Superpucharu Europy. Do 1999 roku rywalem zwycięzcy Champions League pozostawał bowiem triumfator Pucharu Zdobywców Pucharów.
Dopiero po likwidacji tych rozgrywek miejsce ich zwycięzcy otrzymał zdobywca Pucharu UEFA.
2010: pierwszy i jedyny Superpuchar Interu
Na debiut w rozgrywkach Inter musiał więc czekać aż do 2010 roku.
Po historycznym Triplete i zwycięstwie nad Bayernem Monachium w finale Champions League Nerazzurri uzyskali prawo gry o Superpuchar UEFA.
Rywalem było Atlético Madryt, które kilka miesięcy wcześniej zdobyło pierwszą w historii edycję UEFA Europa League pod nową nazwą, pokonując w finale Fulham.
Mecz odbył się 27 sierpnia 2010 roku na Stade Louis II w Monako.
Inter przystępował do niego już pod wodzą Rafaela Beníteza. José Mourinho po zwycięstwie w Champions League odszedł do Realu Madryt.
Inter 0:2 Atlético Madryt
Pierwsza połowa nie przyniosła bramek. Po przerwie lepiej zaprezentowała się jednak drużyna z Madrytu.
W 62. minucie wynik otworzył José Antonio Reyes. W 83. minucie drugą bramkę zdobył Sergio Agüero.
Inter miał jeszcze szansę na zmniejszenie strat. W końcówce Nerazzurri otrzymali rzut karny, ale strzał Diego Milito obronił David de Gea.
Atlético wygrało 2:0 i zdobyło Superpuchar Europy.
- 27 sierpnia 2010, Monako: Inter 0:2 Atlético Madryt
- 62. minuta: José Antonio Reyes 0:1
- 83. minuta: Sergio Agüero 0:2
- końcówka meczu: David de Gea broni rzut karny Diego Milito
Jednego trofeum zabrakło do kompletu
Porażka w Monako miała szczególne znaczenie ze względu na niezwykły rok Interu.
Nerazzurri zdobyli w 2010 roku Coppa Italia, Scudetto i Ligę Mistrzów, a krótko przed spotkaniem z Atlético wygrali również Supercoppa Italiana.
Superpuchar Europy był jedynym trofeum, którego Interowi nie udało się zdobyć w tamtym wyjątkowym cyklu.
Kilka miesięcy później drużyna Beníteza wygrała Klubowe Mistrzostwa Świata, dzięki czemu Inter zakończył 2010 rok z pięcioma zdobytymi pucharami.
Inter nadal czeka na pierwszy triumf
Mecz przeciwko Atlético pozostaje do dziś jedynym występem Interu w Superpucharze Europy.
Nie zmienia to pozycji klubu w historii europejskiego futbolu. Inter trzykrotnie zdobywał Puchar Europy lub Ligę Mistrzów i trzykrotnie Puchar UEFA, ale specyfika historycznych zasad Superpucharu sprawiła, że większość tych sukcesów nie dawała prawa udziału w meczu o kolejne trofeum.
Superpuchar Europy pozostaje więc jednym z nielicznych znaczących międzynarodowych pucharów, których brakuje w gablocie Nerazzurrich.