Liga Europy, historia Pucharu UEFA
UEFA Europa League, przez większą część swojej historii rozgrywana jako Puchar UEFA, jest drugim rangą klubowym turniejem organizowanym przez UEFA. Rozgrywki powstały w sezonie 1971/72 i przez ponad pół wieku wielokrotnie zmieniały format, zasady kwalifikacji oraz nazwę.
Dla Interu są to rozgrywki zajmujące wyjątkowe miejsce w historii klubu. Nerazzurri zdobyli Puchar UEFA trzykrotnie, w 1991, 1994 i 1998 roku. Wszystkie trzy sukcesy przypadły na jedną dekadę, dzięki czemu Inter stał się jednym z klubów najmocniej kojarzonych z europejskim futbolem lat dziewięćdziesiątych.
Inter wystąpił łącznie w pięciu finałach Pucharu UEFA i Ligi Europy. Oprócz trzech zwycięstw przegrał z Schalke 04 w 1997 roku oraz Sevillą w 2020.
Od Pucharu Miast Targowych do Pucharu UEFA
Bezpośrednim poprzednikiem Pucharu UEFA był Inter-Cities Fairs Cup, czyli Puchar Miast Targowych, którego pierwszą edycję rozpoczęto w 1955 roku.
Nie były to jednak rozgrywki organizowane przez UEFA i ich wyniki nie są zaliczane przez europejską federację do oficjalnego bilansu Pucharu UEFA i Ligi Europy.
Na początku lat siedemdziesiątych UEFA zdecydowała się stworzyć własny turniej. Nowe rozgrywki miały uporządkowane zasady sportowe, jednolite przepisy, system sędziowski oraz kwestie dyscyplinarne kontrolowane bezpośrednio przez europejską federację.
W ten sposób w sezonie 1971/72 rozpoczęła się historia Pucharu UEFA.
1971/72: pierwsza edycja
Puchar UEFA był początkowo trzecim europejskim turniejem klubowym, obok Pucharu Europy Mistrzów Klubowych oraz Pucharu Zdobywców Pucharów.
W pierwszej edycji uczestniczyły 64 drużyny. Kwalifikowały się przede wszystkim zespoły zajmujące najwyższe miejsca w krajowych ligach, które nie uzyskały prawa gry w dwóch pozostałych pucharach.
Całe rozgrywki miały charakter pucharowy. Każda runda odbywała się w formie dwumeczu, łącznie z finałem.
Pierwszym zwycięzcą został Tottenham Hotspur. W angielskim finale londyńczycy pokonali Wolverhampton Wanderers 2:1 na wyjeździe, a następnie zremisowali 1:1 na White Hart Lane. Tottenham wygrał więc pierwszy finał Pucharu UEFA 3:2 w dwumeczu.
Europejski puchar dla ligowej czołówki
Przez kolejne dekady Puchar UEFA miał bardzo charakterystyczną pozycję w europejskiej hierarchii.
Puchar Europy był zarezerwowany przede wszystkim dla mistrzów krajowych, a Puchar Zdobywców Pucharów dla triumfatorów krajowych pucharów. Do Pucharu UEFA trafiały natomiast kolejne najlepsze zespoły z lig.
W najmocniejszych europejskich krajach oznaczało to udział bardzo silnych drużyn, które w poprzednim sezonie nie zostały mistrzami. W efekcie obsada Pucharu UEFA często była niezwykle wymagająca.
W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych trofeum zdobywali między innymi Liverpool, Juventus, Borussia Mönchengladbach, Feyenoord, PSV Eindhoven, Eintracht Frankfurt, IFK Göteborg i Real Madryt.
Finał przez wiele lat oznaczał dwa mecze
Jedną z cech charakterystycznych Pucharu UEFA był dwumecz finałowy.
W przeciwieństwie do Pucharu Europy i Pucharu Zdobywców Pucharów nie organizowano jednego finału na neutralnym stadionie. Każdy z finalistów rozgrywał jedno spotkanie u siebie.
Ta zasada obowiązywała aż do sezonu 1996/97.
Inter zdobył w ten sposób swoje pierwsze dwa Puchary UEFA. W 1991 roku rozegrał dwa mecze z Romą, a w 1994 dwa z Salzburgiem. Również przegrany finał z Schalke w 1997 roku był dwumeczem.
1998: jeden finał na neutralnym stadionie
Przełom nastąpił w sezonie 1997/98. UEFA zrezygnowała z dwóch spotkań finałowych i zdecydowała, że o zdobyciu trofeum będzie rozstrzygał jeden mecz rozgrywany na neutralnym stadionie.
Pierwszy finał w nowym systemie odbył się 6 maja 1998 roku na Parc des Princes w Paryżu.
Jego uczestnikami były dwie włoskie drużyny: Lazio i Inter.
Nerazzurri wygrali 3:0 po bramkach Ivana Zamorano, Javiera Zanettiego i Ronaldo, stając się pierwszym zdobywcą Pucharu UEFA w nowej formule jednego finału.
Od tamtej pory o trofeum zawsze decyduje jedno spotkanie.
Likwidacja Pucharu Zdobywców Pucharów
Kolejna ważna zmiana nastąpiła po sezonie 1998/99.
UEFA zlikwidowała Puchar Zdobywców Pucharów. Zdobywcy krajowych pucharów, którzy wcześniej występowali w osobnym turnieju, zostali włączeni do Pucharu UEFA.
Jednocześnie coraz większe znaczenie zaczęło mieć powiązanie rozgrywek z Ligą Mistrzów. Część zespołów odpadających z Champions League otrzymywała możliwość kontynuowania europejskiego sezonu w Pucharze UEFA.
W sezonie 1999/2000 do turnieju przystąpiły łącznie 142 drużyny z 49 federacji UEFA. Wśród uczestników znalazły się zarówno zespoły kwalifikujące się poprzez krajowe rozgrywki, jak i kluby przechodzące z Ligi Mistrzów.
2004: pojawia się faza grupowa
Przez ponad trzy dekady Puchar UEFA pozostawał przede wszystkim turniejem pucharowym. Zmieniło się to w sezonie 2004/05.
Po rundzie eliminacyjnej i pierwszej rundzie właściwej wprowadzono fazę grupową.
Utworzono osiem grup po pięć zespołów. Każda drużyna rozgrywała cztery spotkania, dwa u siebie i dwa na wyjeździe. Nie oznaczało to więc jeszcze klasycznej formuły każdy z każdym z meczem i rewanżem.
Do kolejnej rundy awansowały trzy najlepsze zespoły z każdej grupy. Dołączało do nich osiem drużyn zajmujących trzecie miejsca w grupach Ligi Mistrzów.
Pierwszym triumfatorem w tej formule zostało CSKA Moskwa, które w finale pokonało Sporting CP 3:1.
2009: Puchar UEFA staje się Ligą Europy
26 września 2008 roku Komitet Wykonawczy UEFA zatwierdził dużą reformę rozgrywek.
Od sezonu 2009/10 Puchar UEFA został zastąpiony przez UEFA Europa League.
Nie była to wyłącznie zmiana nazwy. UEFA stworzyła nową identyfikację turnieju i przebudowała jego format.
W pierwszej edycji Ligi Europy właściwa faza grupowa składała się z 48 drużyn podzielonych na 12 grup po cztery zespoły. Każdy grał z każdym u siebie i na wyjeździe.
Dwie najlepsze drużyny z każdej grupy przechodziły do fazy pucharowej. Dołączało do nich osiem zespołów zajmujących trzecie miejsca w grupach Champions League.
Pierwszą UEFA Europa League wygrało Atlético Madryt. Hiszpanie pokonali w finale w Hamburgu Fulham 2:1 po dogrywce.
Zwycięzca z miejscem w Lidze Mistrzów
Od sezonu 2014/15 zdobycie Ligi Europy ma jeszcze większą wartość sportową.
Zwycięzca otrzymał gwarantowane miejsce w następnej edycji Ligi Mistrzów. Pierwszym klubem, który skorzystał z nowej zasady, była Sevilla po triumfie w 2015 roku.
Zasada obowiązuje również obecnie. Zdobywca Europa League otrzymuje miejsce w fazie ligowej kolejnej edycji Champions League.
Powstanie Conference League
Kolejna zmiana europejskiego systemu nastąpiła w sezonie 2021/22, gdy UEFA uruchomiła trzeci współczesny turniej klubowy, UEFA Europa Conference League.
Liga Europy została wówczas zmniejszona z 48 do 32 zespołów w fazie grupowej.
Powstało osiem grup po cztery drużyny. Ich zwycięzcy kwalifikowali się bezpośrednio do 1/8 finału.
Zespoły z drugich miejsc rozgrywały dodatkowy baraż przeciwko drużynom zajmującym trzecie miejsca w grupach Champions League.
2024/25: koniec grup i jedna tabela
W sezonie 2024/25 Liga Europy została ponownie gruntownie przebudowana, równolegle z reformą Champions League.
Zlikwidowano tradycyjne grupy. W ich miejsce powstała jedna 36-zespołowa faza ligowa.
Każdy uczestnik rozgrywa osiem spotkań z ośmioma różnymi przeciwnikami:
- cztery mecze u siebie,
- cztery mecze na wyjeździe.
Wszystkie zespoły są klasyfikowane w jednej wspólnej tabeli.
- miejsca 1-8: bezpośredni awans do 1/8 finału,
- miejsca 9-24: udział w barażu o 1/8 finału,
- miejsca 25-36: odpadnięcie z europejskich pucharów.
Od tego momentu nie ma już również spadania drużyn z zakończonej fazy ligowej Champions League do Ligi Europy. Kluby mogą trafić do Europa League z kwalifikacji Champions League, ale po rozpoczęciu właściwej fazy ligowej oba turnieje funkcjonują niezależnie.
Trofeum Ligi Europy powstało w Mediolanie
Puchar wręczany zwycięzcy jest jednym z najbardziej charakterystycznych trofeów UEFA i ma interesujący szczegół z perspektywy kibica Interu.
Został zaprojektowany i wykonany przez mediolańską pracownię Bertoni.
Trofeum ma 65 centymetrów wysokości, 33 centymetry szerokości i waży 15 kilogramów. Jest najcięższym spośród pucharów wręczanych przez UEFA.
W przeciwieństwie do większości klasycznych trofeów piłkarskich nie posiada uchwytów. Srebrna, ośmiokątna część znajduje się na marmurowej podstawie, a znajdujące się pod nią postacie piłkarzy sprawiają wrażenie, jakby podtrzymywały puchar.
Oryginalne trofeum pozostaje własnością UEFA. Zwycięski klub otrzymuje pełnowymiarową replikę.
Najbardziej utytułowane kluby
Po zakończeniu sezonu 2025/26 zdecydowanym rekordzistą Pucharu UEFA i Ligi Europy jest Sevilla, która zdobyła trofeum siedem razy.
- Sevilla: 7 zwycięstw
- Inter: 3 zwycięstwa
- Juventus: 3 zwycięstwa
- Liverpool: 3 zwycięstwa
- Atlético Madryt: 3 zwycięstwa
- Tottenham Hotspur: 3 zwycięstwa
- Borussia Mönchengladbach: 2 zwycięstwa
- Feyenoord: 2 zwycięstwa
- IFK Göteborg: 2 zwycięstwa
- Real Madryt: 2 zwycięstwa
- Parma: 2 zwycięstwa
- Porto: 2 zwycięstwa
- Chelsea: 2 zwycięstwa
- Eintracht Frankfurt: 2 zwycięstwa
Inter znajduje się więc w grupie klubów zajmujących drugie miejsce pod względem liczby triumfów, za Sevillą.
Łącznie do końca sezonu 2025/26 trofeum zdobyło 31 różnych klubów z 11 krajów.
Włochy mają na koncie dziesięć zwycięstw: po trzy Inter i Juventus, dwa Parma oraz po jednym Napoli i Atalanta.
Aktualnym triumfatorem jest Aston Villa, która w finale sezonu 2025/26 pokonała Freiburg 3:0.
Inter w Pucharze UEFA i Lidze Europy
Historia Interu w tych rozgrywkach obejmuje wiele sezonów, ale szczególne miejsce zajmują lata dziewięćdziesiąte.
W ciągu zaledwie ośmiu lat Nerazzurri czterokrotnie awansowali do finału Pucharu UEFA i trzy razy zdobyli trofeum.
Do piątego finału Inter dotarł w 2020 roku, już w erze UEFA Europa League.
1991: pierwszy Puchar UEFA
Pierwszy wielki sukces przyszedł w sezonie 1990/91.
Drużynę prowadził Giovanni Trapattoni, a w składzie znajdowali się między innymi Walter Zenga, Giuseppe Bergomi, Andreas Brehme, Lothar Matthäus, Nicola Berti, Jürgen Klinsmann i Aldo Serena.
Droga rozpoczęła się od problemów. Inter przegrał pierwszy mecz z Rapidem Wiedeń 1:2. Na San Siro Nerazzurri odrobili straty, wygrywając 3:1 po dogrywce. Dwie bramki zdobył Nicola Berti.
Jeszcze bardziej spektakularny był kolejny dwumecz. Aston Villa wygrała w Birmingham 2:0, ale na San Siro Inter odpowiedział zwycięstwem 3:0.
W następnych rundach Nerazzurri wyeliminowali Partizan Belgrad i Atalantę, a w półfinale Sporting CP. Pierwszy mecz w Lizbonie zakończył się 0:0, natomiast rewanż Inter wygrał 2:0.
Inter kontra Roma w finale
W finale czekała Roma.
Pierwsze spotkanie rozegrano 8 maja 1991 roku na San Siro. Inter wygrał 2:0. Lothar Matthäus otworzył wynik z rzutu karnego, a Nicola Berti zdobył drugą bramkę.
Rewanż na Stadio Olimpico odbył się 22 maja. Roma wygrała 1:0 po trafieniu Ruggiero Rizzitellego, ale nie zdołała odrobić strat z Mediolanu.
Inter wygrał finał 2:1 w dwumeczu.
Giuseppe Bergomi jako kapitan podniósł pierwszy Puchar UEFA w historii klubu.
Droga do Pucharu UEFA 1990/91
- 1. runda: Rapid Wiedeń
- 2. runda: Aston Villa
- 1/8 finału: Partizan Belgrad
- ćwierćfinał: Atalanta
- półfinał: Sporting CP
- finał: Roma, 2:0 i 0:1
1994: europejski puchar w trudnym sezonie
Trzy lata później Inter ponownie dotarł do finału.
Sezon 1993/94 był pełen kontrastów. W Serie A drużyna do ostatnich kolejek walczyła o utrzymanie, natomiast w Europie była w stanie eliminować kolejnych rywali i ostatecznie zdobyć trofeum.
Jedną z głównych postaci europejskiej kampanii był Dennis Bergkamp. Holender zakończył rozgrywki jako ich najlepszy strzelec z ośmioma bramkami.
Inter eliminował kolejno Rapid Bukareszt, Apollon Limassol, Norwich City oraz Borussię Dortmund.
W półfinale Nerazzurri trafili na Cagliari. Po porażce w pierwszym meczu Inter odwrócił losy rywalizacji, wygrywając rewanż na San Siro 3:0.
Dwa razy 1:0 z Salzburgiem
Finałowym przeciwnikiem był Casino Salzburg.
Pierwsze spotkanie rozegrano 26 kwietnia 1994 roku w Wiedniu. Inter wygrał 1:0 po bramce Nicoli Bertiego.
Rewanż odbył się 11 maja na San Siro. Tym razem jedyną bramkę zdobył Wim Jonk.
Inter ponownie wygrał 1:0 i zdobył drugi Puchar UEFA z łącznym wynikiem 2:0.
Był to również ostatni występ Waltera Zengi w barwach Interu. Jeden z najbardziej znanych wychowanków klubu pożegnał się z Nerazzurrimi, zdobywając europejskie trofeum.
1997: puchar przegrany w rzutach karnych
Kolejny finał przypadł na sezon 1996/97.
Inter rozpoczął turniej od zwycięstwa 3:0 na wyjeździe z Guingamp. Następnie wyeliminował Casino Graz, Boavistę, Anderlecht i Monaco.
Jedną z głównych postaci europejskiej kampanii był Maurizio Ganz, który został najlepszym strzelcem rozgrywek.
W finale rywalem było Schalke 04.
Pierwsze spotkanie w Gelsenkirchen Niemcy wygrali 1:0 po golu Marca Wilmotsa.
Rewanż rozegrano 21 maja na San Siro. Inter długo nie potrafił odrobić strat, ale w końcówce Ivan Zamorano zdobył bramkę na 1:0.
Po dogrywce wynik dwumeczu nadal był remisowy i o trofeum zdecydowały rzuty karne.
Schalke wygrało serię 4:1. W Interze swoich jedenastek nie wykorzystali Zamorano i Aron Winter.
Był to ostatni finał Pucharu UEFA rozegrany w formie dwóch spotkań.
1998: rok później Inter wraca do finału
Nerazzurri nie musieli długo czekać na możliwość rewanżu.
W sezonie 1997/98 drużynę prowadził Luigi Simoni, a latem do klubu dołączył Ronaldo.
Droga do Paryża rozpoczęła się od rywalizacji z Neuchâtel Xamax. Następnie Inter wyeliminował Olympique Lyon.
W kolejnej rundzie doszło do jednego z najbardziej pamiętnych powrotów tamtej europejskiej kampanii. Inter przegrał na wyjeździe z RC Strasbourg 0:2, ale na San Siro zwyciężył 3:0 po bramkach Ronaldo, Javiera Zanettiego i Diego Simeone.
W ćwierćfinale los przyniósł szybki rewanż za finał sprzed roku. Inter ponownie spotkał się z Schalke. Tym razem Nerazzurri okazali się lepsi, a kluczową bramkę w dogrywce rewanżu zdobył Taribo West.
W półfinale przeciwnikiem był Spartak Moskwa. Inter wygrał oba spotkania, a jednym z symbolicznych obrazów tej edycji pozostały bramki Ronaldo zdobywane na trudnej, zmrożonej murawie w Moskwie.
6 maja 1998: Paryż należy do Interu
Finał z Lazio rozegrano 6 maja 1998 roku na Parc des Princes w Paryżu.
Był to pierwszy w historii finał Pucharu UEFA rozgrywany jako jeden mecz na neutralnym stadionie.
Inter objął prowadzenie po bramce Ivana Zamorano. Jeszcze przed przerwą Javier Zanetti potężnym uderzeniem podwyższył wynik na 2:0.
W drugiej połowie trzecią bramkę zdobył Ronaldo. Brazylijczyk wyszedł sam na sam z Lucą Marchegianim, minął bramkarza i skierował piłkę do pustej bramki.
Lazio 0:3 Inter.
Nerazzurri zdobyli trzeci Puchar UEFA w ciągu siedmiu lat.
Było to pierwsze europejskie trofeum Interu w okresie prezydentury Massimo Morattiego.
Droga do Pucharu UEFA 1997/98
- 1. runda: Neuchâtel Xamax
- 2. runda: Olympique Lyon
- 1/8 finału: RC Strasbourg
- ćwierćfinał: Schalke 04
- półfinał: Spartak Moskwa
- finał: Lazio 0:3 Inter
Trzy Puchary UEFA w jednej dekadzie
Triumf w Paryżu zakończył niezwykły okres Interu w tych rozgrywkach.
W latach 1991-1998 Nerazzurri wystąpili w czterech finałach Pucharu UEFA:
- 1991: zwycięstwo z Romą
- 1994: zwycięstwo z Salzburgiem
- 1997: porażka z Schalke 04 po rzutach karnych
- 1998: zwycięstwo z Lazio
Trzy europejskie trofea zdobyte w tak krótkim okresie sprawiły, że Puchar UEFA stał się jednym z najważniejszych elementów historii Interu lat dziewięćdziesiątych.
Giuseppe Bergomi, rekordzista rozgrywek
Szczególne miejsce w historii Pucharu UEFA zajmuje Giuseppe Bergomi.
Legendarny obrońca Interu rozegrał w Pucharze UEFA 96 spotkań. Według oficjalnych statystyk UEFA daje mu to drugie miejsce w klasyfikacji wszech czasów całych rozgrywek, za João Moutinho.
Najlepszym strzelcem Interu w historii Pucharu UEFA i Ligi Europy jest natomiast Alessandro Altobelli z 21 bramkami.
2020: powrót do finału po 22 latach
Na kolejny finał Inter czekał aż do sezonu 2019/20.
Drużyna Antonio Conte rozpoczęła sezon w Champions League, ale zajęła trzecie miejsce w grupie z Barceloną, Borussią Dortmund i Slavią Praga. Zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami oznaczało to przejście do Ligi Europy.
W 1/16 finału Nerazzurri dwukrotnie pokonali Łudogorec Razgrad, 2:0 na wyjeździe i 2:1 na San Siro.
Wiosną europejski futbol został zatrzymany przez pandemię COVID-19. Po wznowieniu rozgrywek UEFA zdecydowała o wyjątkowym dokończeniu turnieju w Niemczech.
Od meczu z Getafe kolejne rundy Interu odbywały się już jako pojedyncze spotkania bez rewanżów.
- 1/8 finału: Inter 2:0 Getafe
- ćwierćfinał: Inter 2:1 Bayer Leverkusen
- półfinał: Inter 5:0 Szachtar Donieck
W półfinale Nerazzurri rozegrali jeden z najlepszych meczów sezonu. Lautaro Martínez i Romelu Lukaku zdobyli po dwie bramki, a jedno trafienie dołożył Danilo D'Ambrosio.
Po 22 latach Inter ponownie znalazł się w finale tych rozgrywek.
Sevilla 3:2 Inter
Finał rozegrano 21 sierpnia 2020 roku w Kolonii.
Przeciwnikiem była Sevilla, która już wtedy miała status najbardziej utytułowanego klubu w historii Pucharu UEFA i Ligi Europy.
Inter objął prowadzenie już na początku spotkania. Romelu Lukaku został sfaulowany przez Diego Carlosa, a następnie sam wykorzystał rzut karny.
Sevilla odpowiedziała dwoma golami Luuka de Jonga. Jeszcze przed przerwą Diego Godín doprowadził do remisu 2:2.
W drugiej połowie decydujący okazał się strzał przewrotką Diego Carlosa. Piłka po jego uderzeniu odbiła się od Lukaku i wpadła do bramki Interu.
Sevilla wygrała 3:2, a Inter po raz drugi w swojej historii przegrał finał tych rozgrywek.
Wszystkie finały Interu w Pucharze UEFA i Lidze Europy
- 1990/91: Inter 2:0 Roma, Roma 1:0 Inter, zwycięstwo Interu
- 1993/94: Salzburg 0:1 Inter, Inter 1:0 Salzburg, zwycięstwo Interu
- 1996/97: Schalke 1:0 Inter, Inter 1:0 Schalke, porażka 1:4 w rzutach karnych
- 1997/98: Lazio 0:3 Inter, zwycięstwo Interu
- 2019/20: Sevilla 3:2 Inter
Trzy Puchary UEFA Interu
- 1990/91, finał z Romą
- 1993/94, finał z Salzburgiem
- 1997/98, finał z Lazio
Rozgrywki szczególne w historii Nerazzurrich
Inter odnosił największe międzynarodowe sukcesy w Pucharze Europy i Lidze Mistrzów, ale Puchar UEFA pozostaje bardzo ważną częścią historii klubu.
W latach dziewięćdziesiątych, kiedy Nerazzurrim długo nie udawało się zdobyć Scudetto, właśnie europejskie wieczory przynosiły kibicom największe sukcesy. Drużyny Trapattoniego, Gianpiero Mariniego i Gigiego Simoniego trzykrotnie zdobywały trofeum, a z trzema Pucharami UEFA Inter zakończył dekadę jako jeden z najbardziej utytułowanych klubów w historii rozgrywek.
Do dziś tylko Sevilla zdobywała Puchar UEFA i Ligę Europy częściej. Inter z trzema triumfami pozostaje w grupie klubów zajmujących drugie miejsce w klasyfikacji wszech czasów.
Dla kibiców Nerazzurrich szczególnie mocno pozostał w pamięci finał z 1998 roku. Pierwszy finał w jednym meczu, włoski pojedynek z Lazio, charakterystyczne koszulki Interu, bramka Zanettiego i ostatnie trafienie Ronaldo sprawiły, że paryski wieczór stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych obrazów w europejskiej historii klubu.