Coppa Italia to najważniejsze krajowe rozgrywki pucharowe we włoskim futbolu. Ich historia jest znacznie mniej regularna niż historia mistrzostw Włoch. Turniej narodził się w 1922 roku, później na długie lata znikał z kalendarza, wielokrotnie zmieniał format, a z czasem stał się jednym z trzech podstawowych krajowych trofeów, obok Scudetto i Supercoppa Italiana.
Początki Coppa Italia
Pierwszą edycję rozegrano w 1922 roku. Turniej miał formę pucharową, a jego pierwszym triumfatorem został niewielki liguryjski klub Vado, który w finale pokonał Udinese. Do dziś pozostaje to jeden z najbardziej niezwykłych przypadków w historii włoskiej piłki, ponieważ dla Vado był to jedyny triumf w tych rozgrywkach.
Próbowano zorganizować kolejną edycję w sezonie 1926/27, jednak turniej nie został doprowadzony do końca. Na następnego oficjalnego zdobywcę pucharu trzeba było czekać do sezonu 1935/36, kiedy trofeum wywalczył Torino. Od tego momentu Coppa Italia rozgrywano regularnie do sezonu 1942/43.
Ostatnim zwycięzcą przed wieloletnią przerwą było Torino. Rozgrywki wróciły dopiero w 1958 roku, kiedy puchar zdobyła Lazio, pokonując w finale Fiorentinę. Od tej chwili Coppa Italia na stałe znalazła swoje miejsce w kalendarzu włoskiego futbolu.
Turniej, który wielokrotnie zmieniał format
W przeciwieństwie do ligowej Serie A format Coppa Italia przez dziesięciolecia nie był jednolity. W różnych okresach stosowano klasyczną fazę pucharową, grupy eliminacyjne, grupy finałowe, mecze rozgrywane na jednym stadionie oraz dwumecze. Zdarzały się nawet edycje, w których o zdobyciu trofeum decydowała tabela grupy finałowej.
Dobrym przykładem jest sezon 1967/68, kiedy Torino zdobyło puchar poprzez zwycięstwo w czterozespołowej grupie finałowej. W późniejszych latach przez długi czas charakterystycznym elementem rozgrywek były także dwumecze. Inter zdobył w ten sposób między innymi Coppa Italia w 1982, 2005 i 2006 roku.
Istotna zmiana nastąpiła w sezonie 2007/08. Od tej edycji finał rozgrywany jest jako jeden mecz na Stadio Olimpico w Rzymie. Z czasem ograniczano również liczbę uczestników. W edycji 2025/26 wystąpiły 44 drużyny: 20 klubów Serie A, 20 Serie B oraz cztery zespoły Serie C.
Trofeum i coccarda tricolore
Zmieniała się nie tylko formuła turnieju, ale również sam puchar. Oryginalne trofeum z 1922 roku zaginęło. Projekt zmodyfikowano w 1960 roku, natomiast obecny kształt Coppa Italia pochodzi z 1990 roku. Inspiracją dla jego formy był antyczny rzymski wazon. Puchar jest pozłacany, ma około 60 centymetrów wysokości i waży około ośmiu kilogramów.
Ze zwycięstwem w Coppa Italia związany jest również jeden z najbardziej charakterystycznych symboli włoskiego futbolu, czyli coccarda tricolore. Okrągła kokarda w barwach włoskiej flagi pojawiła się pod koniec lat pięćdziesiątych. Pierwszym klubem, który otrzymał prawo występowania z nią na koszulce jako zdobywca pucharu, była Lazio po triumfie w 1958 roku. Od tamtej pory coccarda jest noszona w kolejnym sezonie przez aktualnego zdobywcę Coppa Italia.
Najbardziej utytułowane kluby
Po zakończeniu sezonu 2025/26 klasyfikacji wszech czasów przewodzi Juventus z 15 zwycięstwami. Drugie miejsce zajmuje Inter z 10 trofeami, a trzecie Roma, która zdobywała puchar dziewięciokrotnie.
- Juventus: 15 zwycięstw
- Inter: 10 zwycięstw
- Roma: 9 zwycięstw
- Lazio: 7 zwycięstw
- Fiorentina: 6 zwycięstw
- Napoli: 6 zwycięstw
- Milan: 5 zwycięstw
- Torino: 5 zwycięstw
W całej historii rozgrywek Coppa Italia zdobywało 16 różnych klubów. Wśród triumfatorów znajdują się również Sampdoria, Bologna, Parma, Atalanta, Vicenza, Venezia, Genoa oraz pierwszy zdobywca trofeum, Vado.
Inter w Coppa Italia
Historia Interu w Pucharze Włoch rozpoczęła się od triumfu w sezonie 1938/39. Występujący wówczas pod nazwą Ambrosiana-Inter zespół pokonał w finale Novarę 2:1. Bramki dla Nerazzurrich zdobyli Giuseppe Meazza? Nie. Do siatki trafili Pietro Ferraris i Annibale Frossi, a drużynę prowadził Tony Cargnelli.
Na drugi puchar trzeba było czekać niemal cztery dekady. W 1978 roku Inter pokonał w finale Napoli 2:1, a cztery lata później zdobył trzecie trofeum po dwumeczu z Torino.
Szczególne miejsce w historii klubu zajmuje pierwsza dekada XXI wieku. Inter dwukrotnie z rzędu pokonał Romę w finałach sezonów 2004/05 i 2005/06. W 2010 roku obie drużyny spotkały się ponownie w finale na Stadio Olimpico. Gol Diego Milito dał Nerazzurrim zwycięstwo 1:0 i pierwszy element historycznego Triplete, które drużyna José Mourinho uzupełniła następnie Scudetto oraz triumfem w Lidze Mistrzów.
Rok później Inter obronił Coppa Italia, pokonując Palermo 3:1. Kolejny bardzo udany okres przypadł na lata dwudzieste. W 2022 roku Nerazzurri zwyciężyli Juventus 4:2 po dogrywce, a w 2023 pokonali Fiorentinę 2:1 po dwóch bramkach Lautaro Martíneza.
Dziesiąty Puchar Włoch Inter zdobył w sezonie 2025/26. W finale rozegranym 13 maja 2026 roku na Stadio Olimpico drużyna Cristiana Chivu pokonała Lazio 2:0. Wynik otworzył samobójczy gol Adama Marušicia, a drugą bramkę zdobył Lautaro Martínez. Było to szesnaste podejście Interu do finału Coppa Italia i dziesiąte zakończone zwycięstwem. Puchar uzupełnił również zdobyte wcześniej Scudetto, dzięki czemu Inter po raz trzeci w swojej historii zakończył sezon z krajowym dubletem.
Coppa Italia zdobyte przez Inter
- 1938/39 – finał z Novarą, 2:1
- 1977/78 – finał z Napoli, 2:1
- 1981/82 – finał z Torino, 1:0 i 1:1
- 2004/05 – finał z Romą, 2:0 i 1:0
- 2005/06 – finał z Romą, 1:1 i 3:1
- 2009/10 – finał z Romą, 1:0
- 2010/11 – finał z Palermo, 3:1
- 2021/22 – finał z Juventusem, 4:2 po dogrywce
- 2022/23 – finał z Fiorentiną, 2:1
- 2025/26 – finał z Lazio, 2:0
Nerazzurri w historii całych rozgrywek
Znaczenie Interu w historii Coppa Italia nie ogranicza się wyłącznie do liczby zdobytych pucharów. Alessandro Altobelli pozostaje najlepszym strzelcem w historii całych rozgrywek z 56 bramkami. Dla Interu zdobył w Coppa Italia 46 goli. Z kolei Giuseppe Bergomi rozegrał w barwach Nerazzurrich 119 spotkań w Pucharze Włoch i znajduje się w ścisłej czołówce klasyfikacji wszech czasów, której liderem jest Roberto Mancini z 120 występami.
Dla Interu Coppa Italia miała w różnych okresach odmienne znaczenie, ale kilkukrotnie stawała się częścią najważniejszych sezonów w historii klubu. Tak było w 2010 roku podczas Triplete, tak było również przy krajowych dubletach w sezonach 2005/06 oraz 2025/26. Dziesięć zdobytych pucharów sprawia, że Nerazzurri zajmują obecnie samodzielne drugie miejsce w historycznej klasyfikacji rozgrywek.